Protokooperacja
Protokooperacja to też współżycie oparte na obustronnych korzyściach, ale nie musi być nieodzowne i może występować okresowo. Jest to rodzaj symbiozy przygodnej, nie przymusowej. Przykład takiej symbiozy to między innymi współżycie dużych ssaków roślinożernych z ptakami, które oczyszczają je z pasożytów, albo związek ukwiała z rakiem pustelnikiem. Rak zwany pustelnikiem nie posiada pancerza, a jego odwłok pokryty jest miękką skórą. Dlatego gdy jest jeszcze mały, szuka pustej muszli ślimaka i chowa w niej swój odwłok. Muszla ta służy mu za pancerz. W miarę wzrostu rak wielokrotnie zmienia muszle na większe. W razie niebezpieczeństwa cały się w niej chowa. W swych wędrówkach po dnie morskim ma wiernego towarzysza ukwiala, który dzięki swym parzydełkom zapewnia mu obronę. W zamian ukwiał może przemieszczać się wraz z rakiem, który pomaga mu także zdobyć pożywienie.